چانگيراي به مردم گفت از شركت در اين انتخابات خودداري كنند؛ مگر آنكه جانشان در خطر باشد. به همين دليل احتمال ميرفت كه مشاركت مردمي در مناطق روستايي بالاتر باشد؛ چون در اين مناطق پليس، سربازان و شبهنظاميان وفادار به حزب حاكم در موج خشونت عليه مظنونان به حمايت از گروههاي مخالف، وارد عمل ميشوند.
نتايج رسمي از دور اول انتخابات در ماه مارس حاكي از راي 48درصدي چانگيراي و راي 43درصدي موگابه بود؛ اما جنبش تغييرات دموكراتيك معتقد بود كه بيش از 50درصد آرا متعلق به چانگيراي بوده است.
در روز 22 ماه ژوئن، چانگيراي از دور دوم انتخابات كنارهگيري كرد و اعلام كرد كه اگر ادامه دهد، تعداد بيشتري از طرفدارانش كشته خواهند شد.
جنبش تغييرات دموكراتيك اعلام كرد كه نزديك به 90درصد حاميان اين جنبش كشته و حدود 10000 نفر مجروح شدهاند، بيش از 20000 خانه ويران شده است و بيش از 200000 نفر آواره شدهاند. به علاوه اين حزب اعلام كرد كه حداقل 2000 نفر از حاميان آن، از جمله صدها مامور رايگيري تحت بازجويي هستند، اما اين خشونتها پس از عقبنشيني چانگيراي ادامه نيافت.
اما واقعيت اين است كه اين بحران هنوز تمام نشده است. موگابه ضعيفتر از گذشته به نظر ميرسد. حتي نسبت به دو هفته پيش كه هنوز انتقادهاي خارجي اوج نگرفته بود، بسيار ضعيفتر است. در اجلاس گروه هشت كشور ثروتمند جهان كه روز جمعه در ژاپن برگزار شد، وزراي امور خارجه اين كشورها موگابه را به خاطر پيشتازي در چنين انتخاباتي به باد انتقاد گرفتند.
كاندوليزا رايس، وزير امور خارجه ايالاتمتحده اين انتخابات را يك «حقهبازي» خواند. نخستوزير انگلستان، گوردون براون، پيش از اين اعلام كرده بود كه كشورش موگابه دولتش را به رسميت نخواهند شناخت. رهبران كشورهاي غربي و اتحاديه اروپا موضوع سختتر كردن تحريمها در زمينه 130 قلم از كالاها را عليه زيمبابوه مورد بررسي قرار ميدهند.
از همه مخالفتها مهمتر، مخالفت آفريقا بود كه به موگابه پشت كردهاست. اتحاديه توسعه جنوب آفريقا (SADC) كه باشگاهي متشكل از 14 كشور از جمله زيمبابوه است، وقتي تابو امبكي، رييسجمهوري آفريقاي جنوبي براي ميانجيگري از طريق «ديپلماسي آرام» در زيمبابوه تلاش كرد به اين نتيجه رسيد كه بايد از اين كشور روي گرداند؛ اما آنهايي كه روشي شديدتر را خواستار شدند به دستاوردهايي هم رسيدند.
پس از عقبنشيني چانگيراي، رييسجمهوري زامبيا، امواناواسا كه هماكنون رياست اين گروه منطقهاي را برعهده دارد، گفت كه براي اتحاديه توسعه آفريقاي جنوبي ساكت ماندن ننگآور بود.
او خواستار به تاخير افتادن انتخابات تا زماني كه فضاي آزاد و عادلانهاي حاكم شود، شد.
رهبران بوتسوانا و تانزانيا كه در حال حاضر رياست اتحاديه آفريقا (AU) را برعهده دارد نيز در اين مورد ابراز ناراحتي كردند.
حتي آنگولا كه متحد ديرينه موگابه به شمار ميرفت از وي خواست خشونت را متوقف كند.
قرار است امروز اتحاديه آفريقا در مصر اجلاس سالانه خود را برگزاركند.موگابه نيز قصد دارد شركت كند كه اگر واقعا حضور داشته باشد، زمان سختي را خواهد گذراند. رهبر نيجريه هم موگابه را مورد سرزنش قرار داده است.
تعدادي از نخست وزيرها و رييسجمهوريهاي پيشين كشورهاي آفريقايي نيز عليه او سخن راندهاند.
در هفته گذشته نلسون ماندلا، قهرمان آزادسازي آفريقاي جنوبي «اشتباه تراژيك رهبري» زيمبابوه را مورد انتقاد قرار داد. آفريقاي جنوبي همچنان با نفوذترين كشور در اين قاره به شمار ميرود.
اگرچه امبكي از انتقاد صريح موگابه اجتناب ورزيده است، كنگره ملي آفريقا (ANC) اعلام كرده است كه عميقا از عملكرد دولت زيمبابوه نااميد شده است.
آيا كشورهاي آفريقايي از به رسميت شناختن دولت موگابه سرباز ميزنند؟ بوتسوانا در اين زمينه گفته است شايد اين كار را نكند؛ به خصوص اگر ناظران انتخاباتي اتحاديه توسعه جنوب آفريقا (SADC) انتخابات را ناعادلانه برآورد كنند.
ساير كشورهاي اين ناحيه نيز به يك اندازه مقاومت نشان ميدهند؛ به ويژه اگر موگابه با چربزباني وارد مذاكره با جنبش تغييرات دموكراتيك شود.
چانگيراي خواستار حل و فصل اين مناقشه از طريق مذاكره شده است و از سازمانهاي منطقهاي كه توسط سازمان ملل پشتيباني ميشوند، خواسته است اين دوران گذار را مديريت كنند.
در هفته گذشته براي نخستين بار شوراي امنيت سازمان ملل اين رژيم را به خاطر خشونتهايش محكوم كرد.
اين شورا اعلام كرد كه نتايج دور نخست انتخابات بايد مورد احترام قرار گيرد و اين به معناي آن است كه موگابه نميتواند روي كار بماند.
تاكنون موگابه و اطرافيانش واكنشي به اين جريانات نشان ندادهاند. در مقالهاي كه روز جمعه در يك روزنامه موگابه حامي به نام هرالد منتشر شد، رييسجمهوري نظرات «برخي از رهبران اتحاديه توسعه جنوب آفريقا را «غيرمسوولانه و بيملاحظه» خواند. براساس گزارشها موگابه گفته است: «بهتر است جهان ما را به حال خود واگذارد.»
تاكنون تنها با كلام با ظلم روزافزون در آفريقا مقابله شده است. اما اگر همسايگان موگابه به راستي وي را ايزوله كنند، وي حيات خود را دشوارتر خواهد يافت، حال نتايج انتخابات تك نفره هر چه ميخواهد باشد، باشد.